Ay ve Yaşa Göre Uyku

Çocukların içinde bulundukları yaş itibariyle almaları gereken uyku miktarı ve uyanıklık süreleri ortalama olarak belli. Yaş ilerledikçe gündüz uyanıklık süresi artıyor, dolayısıyla gündüz uyku sayısı da azalarak ilerliyor. Örneğin, 5.ay civarında 3 gündüz uykusu ile başlayan düzen, 6-8.aydan itibaren 2 uykuyla devam edip ve genelde 15-18.ay arasında tek uykuya düşüyor. 

Erken yaşta kendi kendine uyuma becerisini elde eden çocuklarda, bu geçiş dönemleri daha az sancılı olur; çünkü çocuk biyolojik ritme paralel olarak, bu saat aralıklarında uyumaya alışkındır. Çocukların nerede ve nasıl uykuya daldıklarının önemi kadar, doğru zaman aralıklarında ve doğru sürelerde uyumaları da gelişimleri için son derece önemli. Bu bölümde, çocuğunuzun yaşına göre ihtiyacı olan bilgileri bulabilir, uyku eğitimini kendiniz vermek isterseniz belirttiğimiz bazı önemli noktaları da dikkate almak isteyebilirsiniz.

0-8 Hafta

Toplam Uyku: 16-18 saat

Gündüz Uykusu: 7-9 saat; 3 ile 5 adet arasında değişken

Gece Uykusu: 8-9 saat

Bebeğinizle birlikte vaktin tadını çıkarın! Lohusalık döneminde bedeniniz, doğumun ardından fiziksel ve ruhsal olarak toparlanma sürecinde. Psikolojik olarak, annelik rolüne adaptasyon sürecindeyken, zorlu bir dönem. Bebeğiniz henüz çok ufak olduğu ve gelişimi devam ettiği için, ona uyku konusunda yanlış bağlantılar kurdurmanız için çok erken; çünkü birçok şeyin henüz farkında değil ve size ihtiyacı var. Bebekler, çok hızlı bir şekilde büyümeye programlı oldukları için, günün büyük çoğunluğunu uyuyarak geçirirler. Onu sevginizle sarıp sarmalayın, bol bol koklayın.

Uyku konusunda aşağıdaki noktaları dikkate alabilirsiniz, ancak eğer rutin oluşturmaya çalıştıysanız, ilk haftalarda bunun ne kadar zor olabildiğini de tecrübe etmişsinizdir, zira biyolojik olarak vücutları bir uyku ritmine henüz hazır değildir. Özetle, bu dönemi kendinizi strese sokmadan geçirmeye çalışın; ne kadar zorlu da olsa, bu zamanlar tekrar gelmeyecek unutmayın!

İlk haftalar için bazı tavsiyeler:

– Uyku konusunda dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, uyku esnasındaki güvenliği. Nefessiz kalmasına sebep olabilecekleri için, yatağında yumuşak yastık, oyuncak vb. bulundurmayın.

– Hızla gelişim gösterdikleri bu dönemde sürekli uyuma ihtiyacı içinde olurlar ve iki uyku arasında maksimum 45 dakika-1 saat kadar uyanık kalabilirler. Daha uzun uyanık kalmaları halinde, çok çabuk yorulacakları için tekrar uykuya dalmaları daha da zorlaşacaktır. Önemli olan bu haftalarda aşırı yorulmadan uykuya dalmasına gayret etmeniz.

– Sesli ortamda uyumaya da alışabilmeleri ilerisi için size kolaylık sağlar; özellikle evde sessiz olmaya dikkat etsek de, yine de uyuduğu ortamlarda olan genel gürültüyle beraber uyumaya alışmalarına izin verin. Ayrıca beyaz gürültü (white noise), yenidoğan bebekler için, anne karnında alışkan oldukları sesi hatırlattığı için tavsiye edilir. Beyaz gürültü için, kullanabileceğiniz bazı telefon aplikasyonları var.

– 8 haftanın sonunda bebeğiniz, uykusunun geldiğine dair sinyalleri daha net vermeye başlayabilir. Gözleri ovuşturmak, esnemek, bir noktaya sabit bakmak vb. Ancak, uyku sinyallerini vermeye başladığında hali hazırda yorgun düşmüş olabilir, biz de uyku penceresi dediğimiz doğru uyku zamanını kaçırmış olabiliriz. Bebeğinizin uyanıklık süresine göre tam olarak bu işaretleri vermeye başlamadan önce onu rahatlatıcı, sakin bir on on beş dakika geçirmeniz uykuya geçişine kolaylık sağlar.

– Bebeklerin çoğu ilk haftalarda geceleri birçok kez beslenmeye ihtiyaç duyarlar. Gün içinde de maksimum 3 saatte bir beslendiğinden emin olmalısınız. Akşam uykusundan önce bir iki kez ilave emzirmek gece daha uzun süre uyumasına olanak tanır.

– Yatağına alışabilmesi ve yatağın uyku alanı olduğunu öğrenebilmesi için, uyuduğu yerden onu sakince alıp yatağına koymanız da ilerleyen haftalarda ise yarayacaktır.

8-12 Hafta

Toplam Uyku: 14-16 saat

Gündüz Uykusu: 4-5 saat , genelde 4-5 uyku

Gece Uykusu: 9-10 saat

– 8.hafta itibariyle bebeğiniz hala tam bir uyku eğitimine hazır olmasa da, bu dönemde uyku rutini oluşturmaya başlayabilir, yani temel atabilir ve ileriki aylarda kolay uyuyabilmesine yardımcı olabilirsiniz.

– Bebeğiniz, kilosuna ve beslenme düzenine bağlı olarak geceleri kesintisiz olarak 6-8 saat civarında uyuyabilir.

– Bebeğinizin yatağına ve yatağında kendi başına uyumaya alışmasına gayret edin. Bu haftadan itibaren, kendi yatağında uyumaya başlaması önemli.

– Uyku için verdiği sinyalleri izlemeye devam edin ve aşırı yorulmadan doğru zamanda uykuya geçmesini sağlayın. Gözleri ağırlaşmış ve vücudu sakin bir halde uykuya geçişi hem onun, hem de sizin için çok daha rahat olacaktır.

– Özellikle gündüz uyku saatleri, henüz çok küçük olduğu için çok düzenli olmayacaktır; çünkü vücudu henüz bir uyku ritmine uyum sağlamaya hazır değildir. Ancak zamanla ve tutarlı bir biçimde devam ettiğimiz uyku rutinlerinin yardımı ve minik bedeninin 4,5 ay civarında daha hazır hale gelmesiyle uykunun düzenli hale gelmesi mümkündür.

– 8.haftadan itibaren artık etrafının daha çok farkına varmaya başlayacağı için, ilk haftalara kıyasla daha zor kendi kendine uykuya dalacak ve sizinle daha çok vakit geçirmek isteyecektir. Bu nedenle uyku öncesi rutini (bakınız: Uyku Rutini notlarımız) oluşturmaya başlamak ve uyku saatinin geldiğine dair işaretleri bebeğimize vermek önemli bir adım olacaktır.

– Akşam yatış saati yavaş yavaş erkene kayacaktır ve eğer bebeğinizin gece uykusuna yatışı geç saatlerdeyse, düzenli olarak her gün biraz daha öne çekerek yatırmaya çalışmalısınız. Bu şekilde, aşırı yorulmasını önlemiş olursunuz.18:00-20:00 arasında bir saatte uyuması idealdir.

3-4 Ay

Toplam Uyku: 14-16 saat

Gündüz Uykusu: 4-5 saat – 3 aylık bebeklerde 3 ile 5 adet arasında değişken; 4 aylık bebeklerde genellikle 3 uyku)

Gece Uykusu: 10-12 saat

– Bebeğiniz için bu aylara kadar uyku rutinin oluşturulması için sarfettiğiniz çabaların meyvelerini almaya başlayabilirsiniz.

– Uyanıklık süresi uzamaya başlamıştır, gündüz uykuları aralığı ortalama olarak 1,5-2 saat civarındadır. Gece uykusuna yatış saatinin, 18:00-20:00 aralığında olması idealdir. Mevcut yatış saati, bu aralıktaysa aynı şekilde devam edebilirsiniz.

– Uyku sinyali olarak sizin söyleyeceğiniz ya da çalacağınız bir ninni, bebeğinizi hem rahatlatan, hem de ona uyku vaktinin geldiğini hatırlatan net bir sinyaldır.

– Bebeğinizin uyanmalarında, kendi kendine tekrar uykuya dalabilmesi için her kalkışında hemen yanına gitmeden, kendisinin uykuya dalma ihtimaline fırsat verin. Örneğin, gündüz uykusuna kalktıktan kısa süre sonra kalkmışsa, bir iki dakika uykuya geri dönebilmesi için fırsat verin. Bunu tekrarlayarak, kendisinin uykuya dönebilme becerisini kazandırabilirsiniz.

– 4.ay itibariyle, güvenlik kurallarına dikkat edilerek hazırlanmış bir uyku arkadaşını uyku rutinine ekleyebilir, bebeğinizi uyku arkadaşıyla birlikte yatırabilirsiniz.

4-8 Ay

Toplam Uyku: 13-15 saat

Gündüz Uykusu: 3-4 saat (Ortalama 8. aya kadar genelde 3 uyku)

Gece Uykusu: 10-12 saat

– Eğer, bugüne kadarki çabalarınızın sonucunda bebeğiniz, kendi kendine uyumakta zorlanıyor ve kısa uyku uyuyor ve uykuya dalışı hala zorluysa, 4,5 ay ve sonrası uyku eğitimi vermek için idealdir.

– Özellikle 6.ay; bebeklerin birçoğunda dış çıkarma, dönmeyi öğrenme gibi gelişimlerin yanı sıra katı gıdanın da başladığı, yeni bir dönemdir. Uyku da bu gelişmelerden etkilenebilir; ancak uyku eğitimi ile rahat atlatılır.

– Gece uykusuna yatış saatinin, 18:00-20:00 aralığında olması idealdir. Mevcut yatış saati, bu aralıktaysa aynı şekilde devam edebilirsiniz.

– Gündüz uykuları için de, bebeğinizin odasının karanlık olması önemli ve uykusuna yardımcıdır. Özellikle bazı bebekler, ışığa çok duyarlı olabilirler; ancak tüm bebeklerin uyku düzeninde yattıkları odanın perde ile (black-out perde) karanlık tutulması gerekir.

8-12 Ay

Toplam Uyku: 13-14 saat

Gündüz Uykusu: 2-4 saat (2 uyku)

Gece Uykusu: 10-12 saat

– Bebekler genelde 8.ay itibariyle 3 uykudan 2 uykuya geçerler. Daha önceki uyku sürelerinin aralarını açarak ve yine aşırı yorulmamalarına dikkate ederek, gün içinde iki uyku uyumasını sağlayabilirsiniz.

– Gece uykusuna yatış saatinin, 18:00-20:00 aralığında olması idealdir. Mevcut yatış saati, bu aralıktaysa aynı şekilde devam edebilirsiniz; ancak, gündüz uyku saatlerinin aralarını açarak 2 uykuyu gün içine yerleştirmelisiniz.

– 10.aya kadar, bebekler kiloya da bağlı olarak gece bir kez beslenmeye ihtiyaç duyabilirler; uyku ogünü sonrasında tekrar uykuya dalarlar.

– Bebeğinizin, fiziksel olarak da yoğun gelişme gösterdiği bir dönem olduğu için; ayağa kalkmayı, yürümeye çalışmayı yataklarında da denemeye çalışabilirler. Gerekli güvenlik önlemlerini aldığınızdan emin olduktan sonra tavsiyemiz, onlar için çok cazip olan bu yeni hareketleri gün içinde mümkün olduğunca pratik etmeye çalışmanız yönünde.

(Not: Bazı bebekler erken, bazı bebekler ise daha geç yürürler. Bebeğinizin büyümesi ile ilgili doktorunuzun bir uyarısı yoksa ve siz de bebeğinizin yeterince egzersiz yaptığından eminseniz, endişe etmemelisiniz)

1-2 Yaş

Toplam Uyku: 12-14 saat

Gündüz Uykusu: 2-3 saat (15-18.ay arasında tek uykuya geçiş süreci başlar)

Gece Uykusu: 10-12 saat

– Bu yaş döneminde ortalama 15.ay ile 18. ay arasında gündüz uykuları ikiden bire düşecektir. Bazı bebekler, tek uykuya daha erken de geçebilirler. Tek uykuya geçiş döneminde:

* Bazı günler tek, bazı günler iki uyku olarak devam edecektir.

* Bazı günler birinci uykuya, bazı günler ikinci uykuya direnecek ve bir uykuyu uyumayacaktır. Eğer uyku eğitimi var ve kendi kendine yatağında uyuyabilen bir bebekse, örneğin birinci uykuya yattığında uyumak yerine yatağında kendi kendine oyun oynamaya başlayabilir ve ya hiç uyumaz, ya da normalde uyandığı saate doğru uyuyakalır. Bu da, ikinci uyku saatinin ve dolayısıyla akşam uykusuna yatış saatinin gecikmesine yol açar.

* Gündüz iki uyku uyuduğu günlerde, özellikle birinci uyku kısalmaya başlamıştır.

– Yukarıdaki değişiklikleri yaşıyor ve artık iki uykuyu hiç uyuyamıyorsa, birinci uykuyu her gün kademeli olarak geciktirebilir ve yorgun olmadığına emin olarak, önce 11:00-12:00 aralığında bir saatte; daha sonra da 12:30-13:00 civarında tek uyku uyumasını hedefleyebilirsiniz.

– Bu geçiş sürecinde sabırlı olmanızı ve bu sürecin birkaç hafta sürebileceğini unutmayınız.

– 2 yaşından önce yatağından çıkmaya başladığında, daha büyük yatağa geçiş için acele etmemeniz de tavsiye edeceğimiz noktalar arasında.

2-4 Yaş

Toplam Uyku: 11-14 saat

Gündüz Uykusu: 1-2 saat

Gece Uykusu: 10-12 saat

– Bebeğinizin yatağını çocuk yatağıyla değiştirmek için, kendisi istese de, acele etmemelisiniz. Yatak değişikliği öncesinde uyku rutini ve kurallarını yerleştirmeniz, değişiklik sırasında yaşayabileceğiniz uyku problemlerinin önüne geçmeye yardımcı olacaktır.

– Fiziksel olarak çok aktif oldukları bu dönemde, enerjilerini harcamaları gelişimlerine ve uykularına katkıda bulunacaktır. Çok yorgun olduklarında normalden daha erken akşam uykusuna yatırabilirsiniz.

– Uyumamak için isteklerin ve bahanelerin yoğun yaşanacağı bir dönem olması nedeniyle, sizin kurallarınızın geçerli olması ve tutarlı bir biçimde uyku saati geldiğinde uyku rutininizi başlatmanız ve bundan taviz vermemeniz önem taşıyor. Uyku rutini, sıkıcı gelmeye başladıysa, ilgi duyduğu sakin bir aktiviteyi rutine ekleyebilirsiniz.

– Yataktan çıkmaya başladıklarında, sabırlı ve kararlı olmanız bu süreci rahat geçirmeniz için önemli. Her yatağından çıkışında sakin ve fazla iletişim kurmadan, bunun bir kural olduğunu hatırlatarak tekrar yatağına yatırmalı ve uyuyana kadar tekrar etmelisiniz.

– Televizyon vs, hiçbir zaman uyku rutinin içinde olmamalı, dolayısıyla özellikle bu yaşlarda daha da ilgileri artacağı için teknoloji ile geçirecekleri saatleri ve sürelerini uzmanların da önerilerini dikkate alarak belirlemelisiniz.

 

http://beeanne.com/ay-ve-yasa-gore-uyku/